คดีปกครอง: เพิกถอนการออกโฉนดที่ดินทับซ้อนเกาะลิบง (2562)

ปกครอง/ที่ดิน 📝 ชอบออกข้อสอบ คดี ปี 2562

สรุปโดยผู้เชี่ยวชาญด้านกฎหมาย | อัปเดตเมื่อ 20 Aug 2026

02 สรุปคดีใน 30 วินาที

มีการออกโฉนดที่ดินแก่เอกชนทับซ้อนพื้นที่อุทยานแห่งชาติหาดเจ้าไหม/เขตห้ามล่าสัตว์ป่าหมู่เกาะลิบง จ.ตรัง เจ้าหน้าที่ตรวจสอบพบการออกเอกสารสิทธิมิชอบ จึงมีคำสั่งเพิกถอนโฉนดตาม ป.พ.ด. ม.61 เอกชนฟ้องศาลปกครอง ศาลวางหลักว่าโฉนดเป็นคำสั่งทางปกครองที่สร้างสิทธิ หากที่ดินเป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดินตั้งแต่ต้น การออกโฉนดย่อมไม่ชอบตั้งแต่แรก ศาลยกฟ้องคดีเอกชน

03 ดูข่าว/วีดีโอที่เกี่ยวข้อง

📺 วีดีโอแนะนำ:

04 เบื้องหลัง — คดีนี้เกิดขึ้นได้อย่างไร

พื้นที่พิพาทอยู่ที่ตำบลเกาะลิบง อำเภอกันตัง จังหวัดตรัง มีทรัพยากรธรรมชาติอุดมสมบูรณ์และทับซ้อนกับเขตอุทยานแห่งชาติหาดเจ้าไหมและเขตห้ามล่าสัตว์ป่าหมู่เกาะลิบง ข้อเท็จจริงปรากฏว่ามีการออกโฉนดที่ดินให้แก่เอกชนหลายแปลงในพื้นที่ดังกล่าว ต่อมาเจ้าหน้าที่รัฐ เช่น กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช และกรมสอบสวนคดีพิเศษ (DSI) เข้าตรวจสอบแ

ละพบว่าการออกเอกสารสิทธิเหล่านั้นมีความคลาดเคลื่อน ไม่ตรงตามหลักเกณฑ์ทางกฎหมาย และรุกล้ำพื้นที่ป่าอนุรักษ์ของชาติ

05 ลำดับเหตุการณ์

1. ออกโฉนดแก่เอกชนหลายแปลงทับซ้อนพื้นที่อุทยานแห่งชาติหาดเจ้าไหม / เขตห้ามล่าสัตวป่าเกาะลิบง จ.ตรัง พ.ศ. ก่อน 2562

ออกโฉนดแก่เอกชนหลายแปลงทับซ้อนพื้นที่อุทยานแห่งชาติหาดเจ้าไหม / เขตห้ามล่าสัตวป่าเกาะลิบง จ.ตรัง

2. กรมอุทยานฯ / DSI ตรวจสอบพบว่าการออกเอกสารสิทธิคลาดเคลื่อนไม่ตรงเกณฑ์กฎหมาย พ.ศ. ก่อน 2562

กรมอุทยานฯ / DSI ตรวจสอบพบว่าการออกเอกสารสิทธิคลาดเคลื่อนไม่ตรงเกณฑ์กฎหมาย

3. กรมที่ดินสั่งเพิกถอนโฉนดตาม ป.พ.ด. ม.61 (ที่ดินเป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดินตั้งแต่แรก) พ.ศ. 2562

กรมที่ดินสั่งเพิกถอนโฉนดตาม ป.พ.ด. ม.61 (ที่ดินเป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดินตั้งแต่แรก)

4. เอกชนฟ้องศาลปกครองขอเพิกถอนสั่ง พ.ศ. 2562

เอกชนฟ้องศาลปกครองขอเพิกถอนสั่ง

5. ศาลวางหลักว่าโฉนดเป็นคําสั่งทางปกครอง — ที่ดินเป็นสาธารณสมบัติตั้งแต่แรก สั่งไม่ชอบตั้งแต่แรก — ยกฟ้อง พ.ศ. 2562

ศาลวางหลักว่าโฉนดเป็นคําสั่งทางปกครอง — ที่ดินเป็นสาธารณสมบัติตั้งแต่แรก สั่งไม่ชอบตั้งแต่แรก — ยกฟ้อง

06 ประเด็นกฎหมายที่คดีนี้ถาม

คำถาม: ศาลปกครองมีอำนาจรับคดีนี้หรือไม่? — คำตอบ: พ.ร.บ.จัดตั้งศาลปกครองฯ ม.9 วรรคหนึ่ง (1) และ (4) เป็นฐานอำนาจรับฟ้องคดีที่เอกชนโต้แย้งคำสั่งเพิกถอนโฉนด และคดีเกี่ยวกับการกระทำของหน่วยงานทางปกครองที่ไม่ชอบด้วยกฎหมาย confirmed

คำถาม: ใครมีอำนาจเพิกถอนโฉนดที่ดิน? — คำตอบ: ประมวลกฎหมายที่ดิน ม.61 ให้อำนาจอธิบดีกรมที่ดิน (หรือผู้มอบหมาย) ตั้งคณะกรรมการสอบสวนและมีคำสั่งเพิกถอน/แก้ไขโฉนด หากออกโดยคลาดเคลื่อนหรือไม่ชอบด้วยกฎหมาย needs_review

คำถาม: รัฐเอาคืนที่ดินสาธารณสมบัติของแผ่นดินได้หรือไม่? — คำตอบ: ป.พ.พ. ม.1336 รับรองสิทธิของเจ้าของทรัพย์สิน — รัฐมีอำนาจติดตามเอาคืนที่ดินอันเป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดินจากบุคคลผู้ไม่มีสิทธิ confirmed

คำถาม: เพิกถอนคำสั่งทางปกครองที่ไม่ชอบ ทำได้หรือไม่? — คำตอบ: พ.ร.บ.วิธีปฏิบัติราชการทางปกครอง พ.ศ. 2539 ม.49-50 กำหนดหลักเกณฑ์การเพิกถอนคำสั่งทางปกครองที่ไม่ชอบด้วยกฎหมายได้ confirmed

คำถาม: ครอบครองพื้นที่ป่าอนุรักษ์/อุทยานฯ ได้หรือไม่? — คำตอบ: พ.ร.บ.อุทยานแห่งชาติ (พ.ศ. 2562 และฉบับเดิม พ.ศ. 2505) ห้ามบุคคลใดครอบครอง ทำประโยชน์ หรือออกเอกสารสิทธิทับซ้อนพื้นที่ป่าที่ประกาศเป็นเขตอุทยานฯ แล้ว needs_review

คำถาม: เจ้าหน้าที่จัดทำรายงานเท็จมีความผิดหรือไม่? — คำตอบ: ป.อ. ม.157 — ความผิดฐานเป็นเจ้าพนักงานปฏิบัติ/ละเว้นการปฏิบัติหน้าที่โดยมิชอบ กรณีจัดทำรายงานเท็จหรือใช้ดุลพินิจทุจริตเอื้อประโยชน์การออกเอกสารสิทธิทับซ้อนพื้นที่ป่า confirmed

07 บทบัญญัติที่เกี่ยวข้อง (กดดูบทกฎหมายเต็ม)

ม.9 วรรคหนึ่ง (1) และ (4) — พ.ร.บ.จัดตั้งศาลปกครองและวิธีพิจารณาคดีปกครอง พ.ศ. 2542

สถานะ: confirmed — ตรวจจาก codex-data.json

ม.61 — ประมวลกฎหมายที่ดิน

สถานะ: external_law — อำนาจอธิบดีกรมที่ดินตั้งคณะกรรมการสอบสวน/เพิกถอนโฉนด — ยังไม่อยู่ใน codex 14 เล่ม

ม.1336 — ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์

สถานะ: confirmed — ตรวจจาก codex-data.json

ม.49 — พ.ร.บ.วิธีปฏิบัติราชการทางปกครอง พ.ศ. 2539

สถานะ: confirmed — ตรวจจาก codex-data.json

ม.157 — ประมวลกฎหมายอาญา

สถานะ: confirmed — ตรวจจาก codex-data.json

ทั้งชุดกฎหมาย (รวม พ.ศ. 2505/2562) — พ.ร.บ.อุทยานแห่งชาติ

สถานะ: external_law — การคุ้มครองพื้นที่อุทยานฯ — ไม่อยู่ใน codex 14 เล่ม

08 บทเรียนจากคดีนี้

โฉนดที่ดินเป็นเพียง 'คำสั่งทางปกครองที่สร้างสิทธิ' — ไม่ใช่ความจริงสัมบูรณ์ หากออกทับที่ดินที่สาธารณสมบัติของแผ่นดินหรือป่าไม้ตั้งแต่ต้น ย่อมไม่ชอบด้วยกฎหมายตั้งแต่แรกและถูกเพิกถอนได้เสมอ
ความสุจริตของเอกชนไม่อาจยันกับรัฐได้ — ในคดีที่ดินของรัฐ ศาลให้น้ำหนักการรักษาประโยชน์สาธารณะเป็นหลัก ที่ดินของรัฐถูกครอบครองปรปักษ์ไม่ได้
พยานหลักฐานทางนิติวิทยาศาสตร์ชี้ขาด — การใช้ GIS และภาพถ่ายทางอากาศย้อนหลังมีบทบาทสำคัญกว่าพยานบุคคลในคดีปกครองด้านที่ดิน
ม.61 ป.พ.ด. คือกลไกแก้ไขข้อผิดพลาดของรัฐ — อธิบดีกรมที่ดินมีอำนาจตั้งคณะกรรมการสอบสวนและเพิกถอน/แก้ไขโฉนดที่ออกโดยคลาดเคลื่อน
การออกเอกสารสิทธิทับซ้อนพื้นที่ป่าอาจนำไปสู่คดีอาญา ม.157 — กรณีเจ้าหน้าที่จัดทำรายงานเท็จหรือใช้ดุลพินิจทุจริต