ข่าวการลักวัว-กระบือและยิงวัวในชนบทไทยเกิดขึ้นอย่างต่อเนื่อง ทั้งขบวนการลอบฆ่าวัวกลางดึกเพื่อนำเนื้อไปขาย และกรณีความขัดแย้งในครอบครัวที่ลงเอยด้วยการยิงวัวประชด เช่นกรณีพี่น้องทะเลาะกันเรื่องที่ดินมรดกแล้วบุกร้ายปืนยิงวัวในคอกของอีกฝ่ายจนเสียชีวิต การกระทำลักษณะนี้ผิดกฎหมายอาญาหลายมาตราพร้อมกัน และบทความนี้จะอธิบายว่าเจ้าพนักงานและศาลมองการกระทำเหล่านี้ อย่างไร
มาตรา 335 แห่งประมวลกฎหมายอาญาบัญญัติถึง ความผิดฐานลักทรัพย์ คือการเอาทรัพย์ของผู้อื่นหรือที่ผู้อื่นเป็นเจ้าของรวมอยู่ด้วยไปโดยทุจริต ผู้กระทำต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินสามปีและปรับไม่เกินหกหมื่นบาท อย่างไรก็ตาม มาตรานี้กำหนด เหตุฉกรรจ์ที่เพิ่มโทษ ไว้ 12 กรณี เช่น ลักในเวลากลางคืน ลักโดยใช้ยานพาหนะ ลักในที่สาธารณสถาน และที่สำคัญสำหรับชาวนา-เกษตรกร:
ถ้าการกระทำนั้นเป็นการลักทรัพย์ที่ "เป็นของผู้มีอาชีพกสิกรรม บรรดาที่เป็นผลิตภัณฑ์ พืชพันธุ์ สัตว์ หรือเครื่องมืออันมีไว้สำหรับประกอบกสิกรรม" ผู้กระทำต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่หนึ่งปีถึงห้าปี และปรับตั้งแต่สองหมื่นบาทถึงหนึ่งแสนบาท และถ้าเป็นการกระทำต่อ "ทรัพย์ที่เป็นโค กระบือ เครื่องกลหรือเครื่องจักรที่ผู้มีอาชีพกสิกรรมมีไว้สำหรับประกอบกสิกรรม" โทษจะเพิ่มเป็น จำคุกตั้งแต่สามปีถึงสิบปี และปรับตั้งแต่หกหมื่นบาทถึงสองแสนบาท
หมายความว่า การลักวัวของชาวนาถือเป็นลักทรัพย์ฉกรรจ์ มีโทษขั้นต่ำ 3 ปี — หนักกว่าการลักทรัพย์สินทั่วไปหลายเท่า เพราะโคกระบือคือเครื่องมือทำมาหากินหลักของเกษตรกรไทย บทบัญญัตินี้สะท้อนเจตนารมณ์ของกฎหมายที่คุ้มครองฐานการผลิตอาหารของประเทศโดยตรง
ในกรณีที่ผู้กระทำมิได้ลักเงียบ ๆ แต่ใช้กำลังประทุษร้ายหรือขู่เข็ญว่าจะทำอันตรายต่อชีวิต ร่างกาย เสรีภาพ ชื่อเสียง หรือทรัพย์สิน เพื่อให้เจ้าของยอมมอบทรัพย์ การกระทำนั้นเป็น ความผิดฐานกรรโชก (มาตรา 337) มีโทษจำคุกไม่เกินห้าปีและปรับไม่เกินหนึ่งแสนบาท และหากขู่ฆ่า ขู่ทำร้ายสาหัส หรือมีอาวุธติดตัวมาขู่ โทษจะเพิ่มเป็นจำคุกหกเดือนถึงเจ็ดปี
กรณีความขัดแย้งเรื่องที่ดินมรดกในครอบครัวที่ลงเอยด้วยการยิงวัวของญาติเพื่อประชด ผู้กระทำมีความผิดหลายฐานซ้อนกัน:
| การกระทำ | ข้อหา | โทษขั้นสูงสุด |
|---|---|---|
| ลักวัวทั่วไป | ลักทรัพย์ฉกรรจ์ (ม.335) | จำคุก 3-10 ปี ปรับ 60,000-200,000 บาท |
| ขู่ทำร้ายเพื่อบังคับให้ยอมยกทรัพย์สิน | กรรโชก (ม.337) | จำคุก 6 เดือน-7 ปี |
| ยิง/ฆ่าวัวของผู้อื่นเพื่อประชด | ทำให้เสียทรัพย์ (ม.358) | จำคุก 3 ปี ปรับ 60,000 บาท |
| รับซื้อเนื้อวัวจากผู้ลัก | รับของโจร (ม.357) | จำคุก 6 เดือน-10 ปี (เพื่อค้ากำไร) |
| รุกล้ำที่ดิน/ปิดกั้นทางเข้า-ออก | บุกรุก (ม.362) + กีดขวางทางสาธารณะ (ม.385) | จำคุก 1 ปี / ปรับ 5,000 บาท |
ผู้อ่านสามารถค้นหาและอ่านอรรถาธิบายมาตราต่าง ๆ ฉบับเต็มได้ฟรี: ประมวลกฎหมายอาญา 447 มาตรา